For ENGLISH press ‣
Bij uitvoeringsprojecten op basis van traditioneel Integraal Projectmanagement (IPM) worden alle rollen dubbel bemenst: één keer namens de opdrachtgever, één keer namens de opdrachtnemer. Dat zijn tien mensen voor vijf rollen. Het Waardengedreven Onderhoudscontract Uiterwaarden (WOCU) kiest voor een enkelvoudig IPM-team: Rijkswaterstaat en combinatie IJsselwaarden verdelen die vijf rollen samen, als gelijkwaardige partners. Elke rol bestaat maar één keer.
Waarom in deze bieb? Omdat dit laat zien dat je met een simpele structuurkeuze een andere werkcultuur en -wijze bouwt. Voeg de rollen samen, en de opgave, niet de eigen positie, wordt het enige gespreksonderwerp.
Kernprincipe: Wie elke rol maar één keer invult, moet wel door dezelfde bril kijken. Zo wordt de bedoeling van de opgave het enige kompas voor gezamenlijke besluitvorming.
Het gebied tussen rivier en winterdijk, de uiterwaard, is de veiligheidsklep van de rivier. Bij hoogwater biedt het extra ruimte om piekafvoeren snel en veilig af te voeren naar zee. Tegelijk is het een leefgebied voor planten en dieren, met eigen regels over welke begroeiing waar mag staan. Die regels liggen vast in de Vegetatielegger: een wettelijk instrument van Rijkswaterstaat dat met kaarten en regels exact bepaalt hoeveel en welk type begroeiing (zoals gras, struiken of bomen) er in de uiterwaarden van de Nederlandse rivieren mag staan. Te hoge begroeiing kan voor opstuwing zorgen, en moet dan beperkt of verwijderd worden.
Onderhoud aan zo'n gebied is daardoor nooit klaar. Waterstanden, weer en ecologie veranderen voortdurend, en het werk beweegt daarop mee, niet op een vaste planning.
Langs de IJssel en het Zwarte Water gaat het om een flink gebied. Sinds 2022 onderhouden Rijkswaterstaat en combinatie IJsselwaarden hier samen de uiterwaarden. Het contract is onlangs met drie jaar verlengd, tot minimaal 2029. Het team beheert 833 hectare uiterwaarden, met zes prioritaire natuurgebieden waarvoor eigen beheerstrategieën zijn opgesteld. Er staan 8.105 bomen in beheer, en is vorig jaar zo'n 17.600 m³ gebaggerd voor de doorstroming en waterveiligheid. Een belangrijk deel van het werk wordt uitgevoerd door tien lokale agrariërs, die samen 81 hectare maaien en 113 hectare laten begrazen. Hoe die erbij kwamen, lees je verderop.
Traditioneel werkten de teams van opdrachtgever en markt bij dergelijke onderhoudscontracten naast elkaar, ieder in hun eigen kolom. Elke verandering in het veld betekende dan een nieuwe afstemmingsronde, en niet zelden een discussie over wat binnen of buiten de scope viel.
In dit artikel duiken we in WOCU IJsselwaarden, een van drie perceelteams (naast de Maaskracht en Rijntakken) binnen het grotere programma Waardengedreven Onderhoud Uiterwaarden (WOUW). Alle drie werken als enkelvoudig team. We spreken met Cynthia Rol, projectmanager bij Dura Vermeer Asset Management, en Koen Grob, omgevingsmanager namens Rijkswaterstaat.
WOCU koos een andere route: niet twee teams die op elkaar afstemmen, maar één team waarin elke rol maar één keer bestaat, verdeeld over beide organisaties.
De structuur
Bij WOCU IJssel ziet die verdeling er zo uit. De projectmanager, technisch manager en manager projectbeheersing komen van de markt: combinatie IJsselwaarden, een samenwerking tussen Dura Vermeer en Brunel. De contractmanager komt van Rijkswaterstaat, en de omgevingsmanager wordt door beide kanten ingevuld. De assetmanager vanuit de beheerder is ook onderdeel van en nauw betrokken bij het team.
Die lichte structuur heeft een keerzijde: valt iemand uit of vertrekt, dan is er geen dubbele bezetting om op terug te vallen. In de praktijk valt dat mee. Teamleden hebben geleerd verder te kijken dan hun eigen rol, maar het blijft een aandachtspunt. Daarnaast zijn er ook altijd nog de leden vanuit het programmateam die indien nodig kunnen bijspringen.
Vanuit een blanco A4'tje
Hoe tastbaar het verschil met een traditioneel contract is, blijkt uit de inhoud zelf. “Een standaardcontract begint altijd met enorme hoeveelheid pagina's aan eisen zegt Cynthia. “Ons contract begon met een blanco A4'tje.” Ingevuld werd dat niet met een checklist, maar vanuit één overkoepelende bedoeling: veilige en natuurlijke uiterwaarden.